Arazimdewwwn Deprem Fay Hattı Geçiyor mu?www

Arazimden Deprem weewrwerwewrerewwerrew Fay Hattı Geçiyor mu? Adım Adım Kontrol Rehberi

“Arazimden deprem fay hattı geçiyor mu?” sorusu, özellikle son yıllarda neredeyse herkesin aklını kurcalayan bir soru haline geldi. Arsa almayı düşünen de, köydeki tarlasını merak eden de, şehir çeperinde yatırım yapan da aynı noktaya geliyor: Bu arazi deprem açısından ne kadar riskli?

Açıkçası, eskiden bu sorunun cevabını bulmak için jeoloji mühendisi tanıdık aramak, belediyeye gitmek, farklı kurumlardan bilgi toplamak gerekiyordu. Şimdi ise iş biraz daha “online” hale geldi. AFAD Deprem Tehlike Haritası ve TKGM Parsel Sorgu gibi sistemlerle, arazinin koordinatlarını bularak fay hattına ne kadar yakın olduğunu kendin de görebiliyorsun.

Bu yazıda sana, AFAD deprem haritası üzerinden koordinatla nasıl kontrol yapacağını, TKGM Parsel Sorgu ile arazinin koordinatlarını nasıl bulacağını ve fay hattı üzerinde arsa yatırımı yapmanın risklerini detaylı ama anlaşılır bir dille anlatacağım. Arada “bana sorarsan” diye kendi yorumumu da katacağım, şimd şimdii başlıyalım.

AFAD Deprem Haritası Nedir?

Önce temel sorudan gidelim: AFAD Deprem Haritası nedir? Çünkü bu haritayı anlamadan, “arazimden deprem fay hattı geçiyor mu?” sorusuna net cevap vermek zor.

AFAD Deprem Tehlike Haritası, Türkiye’nin deprem tehlikesini bilimsel verilere dayanarak gösteren, resmi ve güncel bir harita sistemidir. Adresi de şu:

https://tdth.afad.gov.tr/TDTH/main.xhtml

Bu harita, eski tip “1. derece deprem bölgesi, 2. derece deprem bölgesi” mantığından biraz daha farklı çalışıyor. Artık “deprem bölgesi” yerine “deprem tehlikesi” kavramı var. Yani harita sana, belirli bir noktada beklenen yer ivmesini, kısaca depremin orada ne kadar şiddetli hissedilebileceğini gösteriyor.

AFAD Deprem Haritası neyi gösterir, neyi göstermez?

Burada kritik bir ayrım var. Peki nedir o?

Gösterdiği şey: Türkiye’nin her noktasında, olası büyük depremlerde zeminin ne kadar sarsılabileceği (ivme değerleri, renk skalasıyla).
Gösterdiği başka şeyler: Bazı katmanlarda fay hatları, deprem bölgeleri, mikrobölgeleme çalışmaları gibi teknik bilgiler.
GösterMEdiği şey: “Bu parselin tam altından fay geçiyor” diye net, parsel bazlı bir çizgi. Yani harita, milimetrik parsel sınırı detayında değil, daha çok bölgesel ve bilimsel veri odaklı.

Yani AFAD haritası, “şu köy riskli, şu ilçe daha az riskli” gibi büyük resmi görmeni sağlıyor. Ama “şu tarlanın tam ortasından fay geçiyor” demek için daha detaylı jeolojik etüt gerekebilir. Bunu da aklının bir köşesine yaz, çünkü yatırım kararı verirken önemli.

AFAD Deprem Haritası neden bu kadar önemli?

Peki neden bu kadar önemli? Çünkü:

Arsa/konut yatırımı yaparken sadece fiyat, manzara, imar durumu değil, deprem riski de hesaba katılmalı.
İnşaat yapacaksan, zemin etüdü ve statik proje zaten zorunlu; ama öncesinde bölgenin genel deprem tehlikesini bilmek sana büyük resim sunar.
Sigorta (DASK) ve risk yönetimi açısından, yüksek tehlike bölgesinde olduğunu bilmek, alacağın önlemleri de şekillendirir.

Bana sorarsan, bugün Türkiye’de arsa alan herkesin, en az bir kere AFAD haritasına girip baktım demesi gerekiyor. Fiyat pazarlığı yapmadan önce, bir de deprem riskine bakmak, uzun vadede hayat kurtarır, cüzdanı da korur.

AFAD Deprem Haritasından Koordinat ile Fay Hattı Kontrolü

Şimdi gelelim esas meseleye: “Arazimden deprem fay hattı geçiyor mu?” sorusuna AFAD haritası üzerinden nasıl yaklaşırız? Burada işin kilit noktası koordinat. Yani arazinin enlem-boylam (latitude-longitude) bilgisi.

Genel mantık şu:

Arazinin koordinatlarını buluyorsun (bunu birazdan TKGM ile anlatacağım).
AFAD Deprem Haritası’na girip bu koordinatları haritada işaretliyorsun.
Haritadaki fay hattı katmanlarını açıp, noktanın faylara olan mesafesini görüyorsun.

Şimdi bunu biraz daha adım adım, “ekrana bakarak yapıyormuşsun” gibi anlatalım.

1. AFAD Deprem Haritası’na giriş

Önce tarayıcıdan şu adrese gir:

https://tdth.afad.gov.tr/TDTH/main.xhtml

Karşına Türkiye haritası ve sol/sağ taraflarda bazı menüler çıkacak. Arayüz ilk bakışta biraz karışık gelebilir, ama 2–3 dk içinde alışıyorsun, nrml.

2. Koordinatla nokta bulma

Elinde arazinin enlem-boylam koordinatları varsa (örneğin: 39.92077, 32.85411 gibi), AFAD haritasında bu noktayı bulmak için genelde şu yollar olur:

Harita üzerinde “koordinat gir” veya “konum” ikonunu bulup tıklamak,
Açılan pencerede enlem (latitude) ve boylam (longitude) değerlerini yazmak,
“Git” veya “Bul” tarzı butona basmak.

Arayüz zamanla güncellenebildiği için, butonların yeri biraz değişebilir ama mantık aynı: Koordinatı gir, harita seni o noktaya götürsün.

Bu noktada küçük bir uyarı: Koordinat formatı bazen derece-dakika-saniye (DMS) bazen de ondalıklı derece (DD) olabilir. TKGM genelde ondalıklı derece veriyor, AFAD da bunu destekliyor. Eğer format uyuşmazsa, internette “DMS to DD converter” gibi araçlarla çevrim yapabilirsin, tmm.

3. Fay hattı katmanlarını açma

Haritada arazinin olduğu noktaya zoom yaptıktan sonra, fay hatlarını gösteren katmanı açman gerekiyor. Bunun için:

Genelde sağ veya sol tarafta “Katmanlar / Layers” gibi bir menü olur.
Buradan “Faylar”, “Diri Fay Haritası”, “Aktif Faylar” gibi isimler taşıyan katmanları işaretlersin.
Harita üzerinde kırmızı, turuncu, bazen farklı renklerde çizgiler belirir; bunlar fay hatlarını temsil eder.

Şimdi kritik soru: Senin noktan bu çizgilere ne kadar yakın?

4. “Arazimden fay hattı geçiyor mu?” sorusunu yorumlama

AFAD haritasında noktanı işaretledin, fay hatlarını açtın. Şimdi ekrana bakıp şunu sorguluyorsun:

Nokta, fay hattının tam üzerinde mi? (Çizgiyle neredeyse çakışıyor mu?)
Faya çok yakın mı? (Örneğin birkaç yüz metre – 1 km mesafe gibi.)
Faya görece uzak ama yine de deprem tehlikesi yüksek bir bölgede mi? (Renk skalası koyuysa, ivme değeri yüksekse.)

Burada şunu bilmek lazım: Fay hattının tam üstünde olmak, depremde yüzey kırığı riskini de beraberinde getirir. Yani sadece sallantı değil, zeminin yarılması, yer değiştirmesi gibi etkiler de olabilir. Bu yüzden, fay hattının tam üstüne bina yapmak hem teknik hem hukuki açıdan ciddi sıkıntılı.

Öte yandan, fay hattına 10–20 km uzakta olmak, “artık güvendeyim” anlamına da gelmiyor. Deprem dalgaları yüzlerce km uzağa kadar etkili olabiliyor. Ama yüzey kırığı riski açısından, fayın tam üstünde olmakla 10 km uzağında olmak arasında ciddi fark var.

Bana sorarsan, yatırım amaçlı arsa alırken fay hattına çok yakın olan yerlerden uzak durmak, en azından orta-uzun vadede daha mantıklı. Çünkü hem imar süreçlerinde kısıtlar çıkabiliyor, hem de alıcıların psikolojisi bu tip yerlerden kaçmaya meyilli.

5. AFAD haritası tek başına yeterli mi?

Burada dürüst olmak lazım: Hayır, tek başına yeterli değil.

AFAD Deprem Haritası sana bölgesel deprem tehlikesi ve fay hatlarının genel konumu hakkında bilgi verir. Ama:

Parsel bazında zemin etüdü yapmaz,
Yeraltı su seviyesi, zemin türü (kil, kum, kaya vs.) gibi detayları vermez,
“Bu arsaya kesinlikle bina yapılmaz” veya “buraya gönül rahatlığıyla yap” gibi net bir hüküm sunmaz.

Bu yüzden, AFAD haritasını bir ön eleme aracı gibi düşün. Yani:

İlk bakışta çok riskli görünen bölgeleri eleyebilirsin,
Daha sonra ciddi yatırım düşünüyorsan, mutlaka jeoloji mühendisi + zemin etüdü + belediye imar birimi üçlüsüne danışman gerekir.

Şimdi, “iyi hoş da, bu koordinat işini nereden bulacağım?” diyorsan, oraya geliyoruz.

Arazimin Koordinatlarını Nasıl Öğrenirim? (TKGM Parsel Sorgu ile)

“Arazimden deprem fay hattı geçiyor mu?” sorusunun kalbinde koordinat var dedik. Peki bu koordinatı nereden alacağız? İşte burada devreye TKGM Parsel Sorgu giriyor.

TKGM (Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü) Parsel Sorgu sistemi, Türkiye’deki tapulu taşınmazların (arsa, tarla, bağ, bahçe vs.) harita üzerinde görüntülenmesini sağlayan resmi bir platform. Hem web sitesi hem de mobil uygulaması var.

TKGM Parsel Sorgu’ya nasıl girilir?

İki temel yol var:

Web üzerinden: Tarayıcıya “TKGM Parsel Sorgu” yazıp resmi siteye girebilirsin.
Mobil uygulama: Android veya iOS mağazasında “Parsel Sorgu” diye aratıp TKGM’nin resmi uygulamasını indirebilirsin.

Arayüz çok karmaşık değil, ama ilk kez giren biri için biraz kurcalamak gerekebiliyor. Yni, 5 dk ayırınca çözülüyor.

Parsel bilgileriyle arazini bulma

Eğer elinde il, ilçe, mahalle/köy, ada, parsel

TKGM Parsel Sorgu’ya gir.
“Parsel Sorgulama” bölümünü seç.
İl, ilçe, mahalle/köy, ada ve parsel numarasını sırayla gir.
“Sorgula” veya benzeri butona bas.

Birkaç saniye içinde, harita üzerinde senin parselin sınırları çizilmiş şekilde karşına çıkar. İşte bu nokta, AFAD haritasına taşıyacağın yer.

Koordinatları nereden göreceğim?

Parsel ekranda göründükten sonra, genelde şu yöntemlerden biriyle koordinat alabilirsin:

Harita üzerinde parselin ortasına tıklayıp, açılan bilgi penceresinde enlem-boylam değerlerini görmek,
“Koordinat” veya “Detay” gibi bir sekme varsa oradan bakmak,
Bazı sürümlerde, ekranın alt veya üst kısmında imleci gezdirirken koordinatların canlı olarak yazdığını görmek.

Burada amaç, örneğin şu formatta bir değer elde etmek:

Enlem (Latitude): 38.123456
Boylam (Longitude): 27.654321

Bu değerleri bir yere not al (telefon notları, kağıt, ekran görüntüsü – nasıl rahatsan). Sonra AFAD Deprem Haritası’na gidip bu koordinatları kullanacaksın.

Bu arada, bazı kullanıcılar “screen kaydetmek” modunda çalışıyor, tmm, o da olur: TKGM’de parseli aç, ekran görüntüsü al, sonra AFAD’da aynı bölgeyi zoom’layarak göz kararı da karşılaştırabilirsin. Ama en sağlıklısı koordinatla gitmek.

Koordinatları AFAD’a aktarma

Şimdi elinde koordinat var. Yapman gerekenler:

AFAD Deprem Haritası’nı aç (tdth.afad.gov.tr).
Koordinat girme aracını bul (genelde “Konum”, “Koordinat” veya harita işaretçisi ikonu).
TKGM’den aldığın enlem-boylam değerlerini ilgili kutulara yaz.
“Git” veya “Bul” butonuna bas.

Harita seni doğrudan arazinin olduğu noktaya götürecek. Sonra da az önce anlattığım gibi fay hattı katmanlarını açıp noktanın konumunu yorumlayacaksın.

Parsel bilgim yoksa ne yapacağım?

Bazen elinde ada-parsel bilgisi olmaz. Özellikle miras kalan, tapusu henüz eline geçmemiş, “köyün üst tarafındaki zeytinlik” diye tarif edilen yerler için bu çok nrml bir durum.

Böyle bir durumda:

Google Haritalar’dan veya başka bir harita uygulamasından konumu işaretleyip koordinat alabilirsin.
Sonra bu koordinatı doğrudan AFAD haritasına girersin.
Daha sonra tapu işlemleri sırasında TKGM üzerinden net parsel bilgisine ulaşırsın.

Yani illa TKGM şart değil, ama resmi parsel bazlı çalışma yapacaksan TKGM en sağlıklı kaynak.

Deprem Fay Hattında Arsa/Arazi Yatırımı Yapmanın Riskleri

Şimdi gelelim işin biraz can sıkıcı ama bilmek zorunda olduğumuz kısmına: Fay hattına çok yakın veya doğrudan fay hattı üzerinde toprak yatırımı yapmanın riskleri.

Burada “korkutmak” gibi bir niyet yok, ama gerçekçi olmak şart. Çünkü deprem, “belki olur” değil, Türkiye için kesin olacak bir doğa olayı. Mesele, ne zaman ve nerede sorusu.

1. Yüzey kırığı ve doğrudan hasar riski

Fay hattının tam üzerinde veya çok yakınında bir arazin varsa, büyük bir depremde sadece sallantı değil, yüzey kırığı dediğimiz olay da yaşanabilir. Yani:

Toprakta metrelerce yer değiştirme olabilir,
Yer kabuğu yarılabilir,
Üzerindeki yapı, yol, altyapı doğrudan kesilebilir.

Bu, klasik “bina sallandı, çatlak oluştu” senaryosundan çok daha ağır bir tablo. Bu yüzden, birçok ülkede fay hattının belirli bir mesafesi içinde yapılaşma ciddi şekilde kısıtlanıyor veya tamamen yasaklanıyor.

2. İmar ve ruhsat kısıtları

Fay hattına çok yakın bir parselde, imar izni almak veya inşaat ruhsatı çıkarmak daha zor olabilir. Neden?

Belediyeler ve ilgili kurumlar, fay sakınım bandı gibi kavramlarla, fayın belirli mesafesi içinde yapılaşmaya sınırlama getirebilir.
Ek jeolojik-jeoteknik etütler istenebilir; bu da maliyet ve zaman demek.
Bazı durumlarda, “buraya konut yapılamaz, sadece tarım veya düşük yoğunluklu kullanım olur” gibi kararlar çıkabilir.

Bana sorarsan, yatırım yapmadan önce mutlaka ilgili belediyenin imar birimine gidip “Bu parselin imar durumu nedir, fay hattına yakınlıkla ilgili özel bir kısıtlama var mı?” diye sormak şart. Sadece “satıcı abi”nin sözüne güvenmek, biraz “kafadan atmak” olur.

3. Değer kaybı ve alıcı psikolojisi

Diyelim ki bugün bir arsa aldın, fiyatı da cazipti. Ama fay hattına çok yakın. Yarın bir gün bu arsayı satmak istediğinde, alıcılar da senin yaptığın gibi AFAD haritasına bakmaya başlarsa ne olur?

“Fay hattının dibinde arsa” algısı, pazarlık gücünü düşürür.
Alıcılar, aynı bölgede ama faya biraz daha uzak parselleri tercih edebilir.
Uzun vadede, değer artışı diğer bölgelere göre daha sınırlı kalabilir.

Yani sadece “bugünkü fiyat” değil, yarın satarken yaşayacağın zorluklar da işin bir parçası. Bu noktada şunu söylemek lazım: Deprem bilinci arttıkça, insanlar bu detaylara daha çok bakıyor. Şimd şimdii belki herkes bakmıyor ama 5–10 yıl sonra durum çok farklı olabilir.

4. Sigorta ve finansman konuları

Deprem riski yüksek bölgelerde:

DASK ve diğer sigortaların primleri farklılaşabilir,
Bazı bankalar, kredi verirken zemin ve deprem riskini daha detaylı inceleyebilir,
İleride mevzuat sıkılaşırsa, yüksek riskli bölgelerdeki yapılar için ek güçlendirme zorunlulukları gelebilir.

Bugün belki bunların hepsi tam anlamıyla uygulanmıyor olabilir, ama trend bu yönde. Yani fay hattına çok yakın bir yerde yatırım yaparken, sadece bugünü değil, gelecekteki olası düzenlemeleri de hesaba katmak mantıklı.

5. Psikolojik rahatlık meselesi

Bir de işin psikolojik tarafı var. Evini, yazlığını, bağ evini fay hattına çok yakın bir yere kurduğunda, her deprem haberinde “acaba?” diye düşünmek zorunda kalabilirsin.

Kimileri “kader” deyip geçer, kimileri “önlem alırım, sağlam bina yaparım” der. Ama fay hattının tam üstünde olmak, ister istemez ekstra stres demek. Bana sorarsan, aynı parayı biraz daha güvenli bir bölgeye kaydırmak, uzun vadede daha “rahat” bir mood sağlar.

Özet & Sonuç

“Arazimden deprem fay hattı geçiyor mu?” sorusunun cevabını bulmak, eskisi kadar zor değil. AFAD Deprem Haritası ve TKGM Parsel Sorgu gibi resmi platformlar sayesinde, arazinin koordinatlarını bulup, bu noktayı harita üzerinde işaretleyerek fay hatlarına olan mesafesini görebiliyorsun.

İzlenecek temel yol şöyle özetlenebilir:

Önce TKGM Parsel Sorgu veya başka bir harita uygulamasıyla arazinin enlem-boylam koordinatlarını al.
Sonra AFAD Deprem Haritası’na girip bu koordinatları kullanarak noktanı haritada bul.
Haritada fay hattı katmanlarını açarak, noktanın faylara olan yakınlığını incele.
Çıkan sonuca göre, imar durumu, zemin etüdü, belediye kısıtları gibi konularda mutlaka uzman görüşü al.

AFAD haritası sana bölgesel deprem tehlikesi ve fayların genel konumu hakkında güçlü bir fikir verir; ama parsel bazında nihai karar için tek başına yeterli değil. Özellikle fay hattına çok yakın arsa yatırımı yaparken, yüzey kırığı riski, imar kısıtları, değer kaybı ve psikolojik etkileri de hesaba katmak gerekiyor.

Sonuç olarak, bu tür platformlar tarafsız, teknik bilgi sunan araçlar. Ne “aman sakın hiçbir yere yatırım yapma” diyorlar, ne de “her yer bomba gibi, al geç” havasındalar. Senin yapman gereken, bu verileri soğukkanlı şekilde okuyup, bütçene, risk algına ve uzun vadeli planlarına göre dengeli bir karar vermek. Deprem gerçeğini yok saymadan, ama hayatı da tamamen durdurmadan ilerlemek en mantıklı yol gibi duruyor.